9.03.2012

Un home cun fol no peito


Chego a casa este domingo de noitiña e leo a nova do pasamento do Fito, logo de que marchase hai unha semana a súa compañeira: Filo. Dous grandes da música galega, sen dúbida. Cando alguén que coñeciches morre procuras rescatar del un recordo que o faga perdurar na túa memoria. Na colectiva figurará por méritos propios, pola súa música, polo seu idioma vivo.

Na miña memoria Fito é o veciño ilustre, un home que vivíu anos no edificio dos meus pais e que cando eramos cativos metía medo coa súa cara barbada. Máis tarde tiven o privilexio de escoitalo contar e cantar na saliña do seu piso.

Eu era alumno de segundo de carreira de filoloxía e para un traballo de literatura encomendáronnos tirar de gravadora e recoller cántigas e contos da nosa familia. Para moitos dos meus compañeiros debeu ser unha tarefa ben doada. Tan simple como coller a gravadora e ir a cociña da propia casa. No meu caso pasei uns días procurando unha solución. Veño dunha familia castelán falante, a miña avoa materna estaba chea de historias, pero da Estremadura. De onde había sacar eu gravacións de cancións do meu país e no meu idioma? A solución chegou por si soa. Foi no ascensor, creo, subín con Filo. E no traxecto que subía do baixo ao noveno piso no que eu paraba a amabilidade dela animoume a abordala e preguntarlle se podía gravar ao seu home para un traballo de clase. A resposta foi un amable pasa cando queiras pola casa. E aquela mesma noite alí fun eu, imberbe, cunha libreta e unha gravadora na man, camiño da casa cunha das barbas máis épicas da nosa música popular.

Non sei se atoparei algunha vez aquela gravación (en casette claro), pero na memoria quedáronme prendidos uns cantos recordos que aínda de cando en cando me veñen a cabeza. En primeiro lugar a profundísima amabilidade do Fito e da súa familia, eu atravesei a porta coa timidez e a incerteza que aínda hoxe manteño, mais axiña a deixei do outro lado da porta, comprobei que aquela voz fonda escondía unha timidez igual ou maior ca a miña, e era Filo quen tiraba del para que se arrimase a cantar, o sorriso de Fito puña na súa cara matices que eu non coñecía.

Aprendín durante aquelas horas o que era andar de ringorango, unha expresión que dende aquel día emprego decotío. Estaba dentro dunha canción que aínda cantaruxeo de cando en cando e falaba dun mozo que lle pedía un "bico" a unha moza e ela non llo daba porque andaba así, de ringorango.

Outro dos recordos que teño daquela tardiña de inverno foi unha das moitas anécdotas que me contou. Debía ser un dos primeiros concertos da Roda, por algún motivo que xa non recordo o grupo chegou ao lugar da actuación sen o equipo necesario, malia todo actuaron, e cando Fito comezou a cantar sen ningún tipo de amplificación, a paisanada toda comentaba, é un home cun fol no peito! Así de profunda era a voz daquel home barbado. Profunda como é a súa pegada na nosa taberna universal.

Hoxe é día de levantar unha cunca de barrantes e brindar por Filo e Fito, cerne, semente!